آرتمیس Artemis نخستین زن دریانورد ایرانی است که در حدود ۲۴۸۰ سال پیش، فرمان دریاسالاری خویش را از سوی خشایارشاه هخامنشی دریافت کرد و اولین بانویی میباشد که در تاریخ دریانوردی جهان در جایگاه فرماندهی دریایی قرار گرفته است. در سال ۴۸۴ پیش از میلاد، هنگامی که فرمان بسیج دریایی برای شرکت در جنگ با یونان از سوی خشایارشاه صادر شد، آرتمیس یکی از فرمانروایان سرزمین کاریه (یکی از بخشهای سوریه کنونی) با ۵ فروند کشتی جنگی که خود فرماندهی آنها را در دست داشت، به نیروی دریایی ایران پیوست. در این جنگ که ایرانیان موفق به تصرف آتن شدند، نیروی زمینی ایران را ۸۰۰ هزار پیاده و ۸۰ هزار سوار تشکیل میداد و نیروی دریایی ایران شامل ۱۲۰۰ کشتی جنگی و ۳ هزار کشتی حمل ونقل بود. آرتمیس در سال ۴۸۰ پیش از میلاد در جنگ سالامین Salamine که بین نیروی دریایی ایران و یونان درگرفت، شرکت داشت و دلاوریهای بسیاری از خود نشان داد و با ستایش دوست و دشمن روبرو شد.
او در یکی از دشوارترین شرایط در جنگ سالامین، با دلیری و بیباکی کممانند بخشی از نیروی دریایی ایران را از خطر نابودی نجات داد و به همین دلیل به افتخار دریافت فرمان دریاسالاری از سوی خشایارشاه رسید.
آرتمیس یا آرتمیز در چم راست گفتار بزرگ فرمانده بزرگ نیروی دریایی خشایارشا در جنگ یونانیان بود که با خردمندی و کارآمدی بی همتای وی نیروی دریایی و رزمناوهای تریوم و صدها ناو نبرد ناو ناوچه را رهبری کرد و با فرماندهی درست بایسته خویش سپاه یونان را در هم شکست. این زن فرمانده از رایزنان جنگی خشایارشا نیز بود.آرتمیس چهره ای شگفت انگیز در تاریخ ایران باستان است و شاید گزافه نگفته باشیم در تاریخ سر تا سر جهان میباشد ..او نخستین بانویی است که در فرنام فرماندهی نیرومند ترین نیروی دریایی جهان و هموند شورای عالی پدافندی و وزارت جنگ و وزارت پدافندی هخامنشیان و همچنین فرماندهی سپاه باختری ایران جایدار در کاریه خویشکاری می کرد .این بانو در سال 480 پیش از زایش مسیح با پنج رزمناو سنگین تریوم و هشت هزار سپاهی پیاده آمیزه از هشت هنگ و دو گردان ششصد نفره از نیروهای کارآمد گارد جاویدان که به دست خشاریارشا برای پاسداری از بانو آرتمیس فرستاده شده بودند در جنگ سالامیس باشنده شد ..
وی را از سویی یونانی می دانیم و از سویی خشن ترین دشمن یونانیان میدانیم و از سویی دلاور ترین فرمانده ایرانی که افزون بر اینکه شکست سنگینی بر یونانیان وارد کرد نیرو های دریایی فنیقیه را که از نبرد فرار میکردند و در مرزهای پدافندی ایران شکاف ایجاد کرده بودند را دنبال نمود و افزون بر غوته ساختن ناوگان فنیقی ناوگان یونانی را که در شکاف وارد شده بود و آرمان تازش از پشت به ناوگان ایران را داشت شکست بسیار نابود کننده و سختی داد.با این حال هنوز چهره این بانو پر رمز و راز مانده است.حال آنکه پس از شناخت پادشاهی هخامنشیان و روش چرخاندن ارتش و ساتراپی های آن سختی خود به خود چاره می شود .ایران در هنگامه ی هخامنشی گستره ای فراوان یافته بود و یکی از ساتراپ های با ارزش در مرز با یونان کاریه به پایتختی هالیکار ناسوس بود در این ساتراپ شاهانش خود را ایرانی میدانستند و هرگز زیر بار یونان نرفتند ولی ساکنان شهر دست بالا بازرگانان و کشاورزان یونانی سفر کرده بودند ..
ناموری آرتمیس در همه ی هنگامه ماند داشت و حتا در هنگامه ی ساسانی و اسلامی نام بسیاری از دختران دربار حتا شاهان سلجوقی آرتمیس بود و او بسیار دلخواه شاهان میهن دوست بسان ملکشاه سلجوقی، جلال الدین خوارزم و شاه عباس بود و پیش از اسلام نیز که گفتنش نیاز ندارد که چه بسا نام بسیاری از دختران ایرانی آرتمیس بود .بانو آرتمیس در سال 480 پیش از زایش مسیح با سیصد فرمانده و ناوران نامور ایرانی در نبرد سالامیس و ترموپیل شرکت کرد و چون تنها زن فرمانده ارتش ایران در همه جنگ بود و ایرانیان بیننده ی دلاوری بانوی زیبای ارتش خویش بودند به جوش خروش درآمده و دلیرانه می جنگیدند تا مبادا به بانو آسیب برسد به ویژه دو گردان پاسدار جان بانو که از سپاه جاویدان بودند اآچنان دلاوری کردندکه بانو نیز به وجد آمد و این دلاوری شوند شیفتگی وی تا زمان کنونی نیز شده ..
شوربختانه بیشتر دانش های ما از وی از هرودوت است مردی از خاندان سفر کردگان که دشمن درجه یک خاندان لیگدامیش خاندان ملکه آرتمیس بود و سر ناسازگار ایرانی بودنش به دست همین خاندان وییرک به یونان شد هر چند هرودوت ساستاری ناسازگار ایرانی داشت و گاهی سخنانش بر ناسازگار بانو است اما وی نیز نتوانسته سخنان نیشداری برملکه ببندد و در جایی از زیبایی و دلاوری بانو سخن گفته و گاهی نیز با سخنان نیش دار او را بدنام کرده.
آرتمیس زیاده بر دلیری و زیبایی دارای بینشی سره در کارهای جنگی بود به ویژه در کارهای نبرد ناوگان های جنگی و به دید تیمستوکل پیشوای آتنی دشمن ایران (در هنگام لشکر کشی خشایار شا) آرتمیس یکی از برجسته ترین دریاسالاران جهان بوده که دشمن دیرینه یونانیان بوده و آن اندازه که یونانیان از وی می ترسیدند از سایر فرماندهان ایرانی نمی ترسیدند
